ΒΙΣΑΛΤΕΣ
ΒΙΣΑΛΤΕΣ: Η ΟΡΓΗ ΤΟΥ ΡΗΓΑ
ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ:
ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΒΙΣΑΛΤΩΝ: Ἀνήρ ἐπιβλητικός, πιστὸς στὶς παραδόσεις.
ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΤΩΝ ΠΕΡΣΩΝ: Εὐγενὴς ἀλλὰ ὑπερόπτης.
ΟΙ ΕΞΙ ΥΙΟΙ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ: Νέοι πολεμισταί, ἀνυπόμονοι γιὰ δόξα.
ΙΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ: Μυστικιστικὴ φιγούρα.
ΤΟ ΜΑΝΤΕΙΟ ΤΗΣ ΒΙΣΑΛΤΙΑΣ – ΝΥΞ
*(Φῶς δάδων. Καπνὸς ἀπὸ θυμίαμα. Η Ἱέρεια χορεύει γύρω ἀπὸ μία φωτιά. Ὁ Βασιλεὺς στέκεται σιωπηλός.)*
**ΙΕΡΕΙΑ:**
(Κραυγάζουσα)
Ἔρχονται! Τὸ χῶμα τῆς Βισαλτίας θὰ στενάξῃ ὑπὸ τὸ βάρος μυριάδων ποδῶν. Ὁ χρυσὸς τοῦ Μεγάλου Βασιλέως θὰ πνίξῃ τὰ ποτάμια μας!
**ΒΑΣΙΛΕΥΣ:**
Θὰ σκύψῃ ὁ λαός μου τὸν αὐχένα, γυναῖκα; Ἢ θὰ παραμείνῃ ἐλεύθερος ὅπως οἱ κορυφὲς τοῦ Κερδυλίου;
**ΙΕΡΕΙΑ:**
Οἱ θεοὶ δὲν ὁρίζουν τὴν ὑποταγή. Τὴν ὁρίζει ἡ καρδία. Ἀλλὰ πρόσεχε, Ῥῆγα... ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι μόνον ἔξωθεν. Εἶναι στὸ αἷμα σου.
### ΣΚΗΝΗ 2: Η ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΠΑΛΑΤΙΟΥ – ΗΜΕΡΑ
*(Ὁ Πρεσβευτὴς τῶν Περσῶν καταφθάνει μὲ πλούσια δῶρα. Οἱ ἕξι υἱοὶ τοῦ Βασιλέως κοιτάζουν μὲ θαυμασμὸ τὰ μεταξωτὰ καὶ τὰ χρυσὰ κοσμήματα.)*
**ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ:**
Ὁ Ξέρξης, ὁ Κύριος τῶν Ἐθνῶν, δὲν ζητεῖ τὸν θάνατό σας. Ζητεῖ μόνον «γῆν καὶ ὕδωρ». Σὲ ἀντάλλαγμα, οἱ υἱοί σου θὰ ἡγηθοῦν στρατιῶν καὶ θὰ πλουτίσουν πέρα ἀπὸ κάθε φαντασία.
**ΒΑΣΙΛΕΥΣ:**
(Αὐστηρῶς)
Οἱ Βισάλτες δὲν πωλοῦν τὸ ὕδωρ τοῦ Στρυμόνος, οὔτε τὸ χῶμα ποὺ θάψαμε τοὺς προγόνους μας. Φύγε καὶ πὲς στὸν κύριόν σου ὅτι ἐγὼ θὰ ἀποσυρθῶ στὰ ὄρη. Δὲν θὰ γίνω δοῦλος στὴν ἐκστρατεία σου κατὰ τῶν Ἑλλήνων. 
### ΣΚΗΝΗ 3: ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΥΙΩΝ – ΝΥΞ
*(Οἱ ἕξι υἱοὶ συνεδριάζουν κρυφά. Ὁ μεγαλύτερος, ὁ Ἀρχέλαος, μιλᾶ μὲ πάθος.)*
**ΑΡΧΕΛΑΟΣ:**
Ὁ πατέρας μας γέρασε. Φοβᾶται τὴν σκιὰ τῶν βουνῶν. Γιατί νὰ κρυφτοῦμε στὰ χιόνια τοῦ Ῥοδόπης, ἐνῷ μποροῦμε νὰ εἴμαστε νικηταὶ στὸ πλευρὸ τοῦ Ξέρξη;
**ΝΕΩΤΕΡΟΣ ΥΙΟΣ:**
Ἀλλὰ ὁ ὅρκος μας; Ὁ πατέρας ἀπαγόρευσε τὴν συμμετοχή.
**ΑΡΧΕΛΑΟΣ:**
Ὁ ὅρκος στὴ δόξα εἶναι ἰσχυρότερος. Αὔριο, πρὶν τὴν αὐγή, φεύγουμε γιὰ τὸ στρατόπεδο τῶν Περσῶν.
### ΣΚΗΝΗ 4: Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ – ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΗΤΤΑ ΤΩΝ ΠΕΡΣΩΝ
*(Μῆνες ἀργότερα. Τὸ σκηνικὸ εἶναι ρημαγμένο. Οἱ ἕξι υἱοὶ ἐπιστρέφουν ῥακένδυτοι, νικημένοι, τρέμοντες. Ὁ Βασιλεὺς τοὺς περιμένει καθισμένος σὲ ἕναν πέτρινο θρόνο.)*
**ΒΑΣΙΛΕΥΣ:**
(Φωνὴ βαρεῖα)
Ἐπιστρέψατε λοιπόν. Εἴδατε τὴν δόξα ποὺ ζητήσατε; Εἴδατε πῶς ὁ χρυσὸς γίνεται σίδερο καὶ ὁ φόβος θάνατος;
**ΑΡΧΕΛΑΟΣ:**
Πατέρα, σφάλλομεν... Ἡ δύναμις τοῦ Ξέρξη ἦτο ἀκατανίκητος, ἀλλὰ οἱ Ἕλληνες...
**ΒΑΣΙΛΕΥΣ:**
Δὲν μὲ μέλει γιὰ τοὺς Πέρσες. Με μέλει γιὰ τὴν παρακοή. Μοῦ στερήσατε τὴν τιμή μου. Παραβήκατε τὴν ἐντολή μου νὰ μείνετε μακρυὰ ἀπὸ αὐτὸν τὸν πόλεμο.
### ΣΚΗΝΗ 5: Η ΤΙΜΩΡΙΑ – ΚΟΡΥΦΩΣΙΣ
*(Ὁ Βασιλεὺς σηκώνεται. Οἱ στρατιῶτες περικυκλώνουν τοὺς νέους.)*
**ΒΑΣΙΛΕΥΣ:**
Εἴπατε ὅτι θέλατε νὰ «δῆτε» τὸν κόσμο. Νὰ δῆτε πλούτη καὶ αὐτοκρατορίες. Ἀφοῦ, λοιπόν, τὰ μάτια σας σᾶς ὁδήγησαν στὴν προδοσία, δὲν σᾶς εἶναι πλέον χρήσιμα.
**ΑΡΧΕΛΑΟΣ:**
(Τρομοκρατημένος)
Πατέρα, ἔλεος!
**ΒΑΣΙΛΕΥΣ:**
(Πρὸς τοὺς δημίους)
Ἐξορύξατε τοὺς ὀφθαλμούς τους. Ἂς ζήσουν τὸ ὑπόλοιπο τῆς ζωῆς τους στὸ σκοτάδι, ἐνθυμούμενοι τὴν λαμπρότητα τοῦ βουνοῦ ποὺ ἀπαρνήθηκαν.
*(Κραυγαὶ ἀκούγονται καθὼς ἡ σκηνὴ σκοτεινιάζει.)*
### ΣΚΗΝΗ 6: ΕΠΙΛΟΓΟΣ
*(Ὁ Βασιλεὺς στέκεται μόνος στὴν κορυφὴ ἑνὸς λόφου, κοιτάζοντας τὴν κοιλάδα τοῦ Στρυμόνος. Ἡ Ἱέρεια πλησιάζει.)*
**ΙΕΡΕΙΑ:**
Ἔσωσες τὴν ἐλευθερία τῆς Βισαλτίας, ἀλλὰ ἔχασες τὸ μέλλον σου.
**ΒΑΣΙΛΕΥΣ:**
Τὸ μέλλον μιᾶς πατρίδος δὲν οἰκοδομεῖται ἐπὶ προδοτῶν, ἀκόμη κι ἂν εἶναι σπλάχνα μου. Ἡ ἱστορία θὰ θυμᾶται ὅτι ἐδῶ, σὲ αὐτὴν τὴν γῆ, κανεὶς δὲν ὑποτάχθηκε δίχως τίμημα.
ΒΙΣΑΛΤΕΣ
Ὁ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΟΣ ΛΑΟΣ ΤΟΥ ΣΤΡΥΜΟΝΑ
— ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ
Ἀπὸ τὰ νερὰ τοῦ Στρυμόνα...
ἀνάμεσα στὰ βουνὰ καὶ τὶς πεδιάδες τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας...
ἔζησε κάποτε ἕνας λαός, ποὺ σήμερα εἶναι σχεδὸν ξεχασμένος.
Οἱ Βισάλτες.
Ἕνας λαὸς θρακικῆς καταγωγῆς...
μὲ δική του χώρα...
δικούς του ἄρχοντες...
καὶ ἰσχυρὴ παρουσία στὴν περιοχὴ τοῦ Στρυμόνα.
Ἀλλὰ ἡ ἱστορία τους κρύβει κάτι πολὺ περισσότερο.
Γιατί οἱ Βισάλτες δὲν ἐμφανίζονται μόνο στὶς σελίδες τοῦ Ἡροδότου.
«Ὁ Ἡρόδοτος ἀναφέρει γιὰ τὴν περιοχή: “Εἴη δὲ Παιονίη ἐπὶ τῷ Στρυμόνι ποταμῷ πεπολισσμένη”»
Τὸ ὄνομά τους περνᾷ μέσα ἀπὸ τὸν Θουκυδίδη...
τὸν Διόδωρο...
τὸν Πλίνιο...
τὸν Πλούταρχο...
καὶ ἄλλες ἀρχαῖες παραδόσεις.
Καὶ ὑπάρχει μία ἱστορία ποὺ ξεχωρίζει ἀπὸ ὅλες.
Μία ἱστορία γιὰ ἕναν βασιλιᾶ...
γιὰ ἕξι γιούς...
καὶ γιὰ μία τιμωρία τόσο σκληρή...
ὥστε ὁ Ἡρόδοτος νὰ τὴ χαρακτηρίσει ἔργο φρικτό.
Ποιοὶ ἦταν, λοιπόν, οἱ Βισάλτες;
Καὶ γιατί ἡ μνήμη τους ἔφτασε μέχρι ἐμᾶς μέσα ἀπὸ τὴν ἱστορία... καὶ τὸν μῦθο;
Ὅμως,
ὅπως ὅλοι οἱ Θρᾶκες, δὲν εἶχαν συναίσθηση
της κοινωνικότητας καὶ της κρατικῆς ἑνότητας, ἔτσι ὥστε το κράτος τους νὰ ἔχει τὴ δύναμη νὰ ἐπιβιώσει καὶ νὰ ἀντισταθεῖ στοὺς ποικίλους ἐχθρούς
καὶ κυρίως τους Μακεδόνες.
Το πολίτευμα της περιοχῆς ἦταν ἡ Βασιλεία.
— Η ΓΗ ΤΩΝ ΒΙΣΑΛΤΩΝ
Ἡ χώρα τῶν Βισαλτῶν βρισκόταν στὴν περιοχή τοῦ κάτω Στρυμόνα.
Ὁ Ἡρόδοτος, περιγράφοντας τὴν πορεία τοῦ περσικοῦ στρατοῦ τοῦ Ξέρξη, μνημονεύει τὴ Βισαλτία.
Ἀπὸ τὸν Στρυμόνα, γράφει, ὁ στρατὸς πέρασε ἀπὸ τὴν Ἄργιλο...
Ἀργότερα ὅμως, ἀποστάτησε ἀπὸ τους Ἀθηναίους καὶ διευκόλυνε το στρατηγό των Λακεδαιμονίων νὰ καταλάβει την Ἀμφίπολη.
καὶ ἡ χώρα τῆς πόλεως αὐτῆς, μαζὶ μὲ τὴν ἐνδοχώρα, ὀνομαζόταν Βισαλτία.
Ἐδῶ βρίσκεται ἡ γεωγραφικὴ καρδιὰ τοῦ λαοῦ.
Ὁ Στρυμόνας δὲν ἦταν ἁπλῶς ἕνας ποταμός.
Ἦταν δρόμος.
Ἦταν φυσικὸ σύνορο.
Ἦταν πηγὴ ζωῆς.
Καὶ ἦταν ἕνας ἀπὸ τοὺς σημαντικώτερους ἄξονες ποὺ συνέδεαν τὸ ἐσωτερικὸ τῆς Μακεδονίας μὲ τὸ Αἰγαῖο.
Ἡ Βισαλτία ἁπλωνόταν στὴν περιοχή ποὺ οἱ μεταγενέστερες γεωγραφικὲς περιγραφὲς τοποθετοῦν μεταξὺ τοῦ Στρυμόνα καὶ τῶν δυτικώτερων περιοχῶν τῆς Κρηστωνίας.
Σήμερα, ἡ περιοχή συνδέεται κυρίως μὲ τὸν γεωγραφικὸ χῶρο τῶν Σερρῶν καὶ τῆς Νιγρίτας.
Βρίσκεται, δηλαδή, στὸ γεωγραφικό χῶρο ποὺ περιλαμβάνεται σήμερα ἡ περιοχή της Νιγρίτας καὶ του Σοχοῦ.
Μὰ τότε...
δὲν ὑπῆρχαν τὰ σημερινὰ σύνορα.
Ὑπῆρχαν λαοί.
Φυλές.
Πόλεις.
Βασίλεια.
Καὶ ἀγῶνες γιὰ τὸν ἔλεγχο τῶν περασμάτων.
— ΘΡΑΚΕΣ Ἢ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ;
Οἱ ἀρχαῖες πηγὲς τοὺς χαρακτηρίζουν Θρᾷκες.
Ὁ Ἡρόδοτος μιλεῖ γιὰ τὸν βασιλιᾶ τῶν Βισαλτέων ὡς Θρᾷκα...
καὶ συνδέει τὸ βασίλειό του μὲ τὴ χώρα τῆς Κρηστωνίας.
Ὅμως ἡ ἱστορία τῆς περιοχῆς δὲν χωρᾷ εὔκολα σὲ μία μόνο λέξη.
Γιατί οἱ περιοχὲς ἄλλαζαν χέρια.
Οἱ πληθυσμοὶ μετακινοῦνταν.
Καὶ τὰ πολιτικὰ σύνορα μεταβάλλονταν.
Ὁ Θουκυδίδης, περιγράφοντας τὴν ἐπέκταση τοῦ μακεδονικοῦ βασιλείου, ἀναφέρει ὅτι οἱ Μακεδόνες εἶχαν ὑποτάξει, μεταξὺ ἄλλων περιοχῶν, καὶ τὴ Βισαλτία.
Ἄρα πρέπει νὰ ξεχωρίζουμε δύο πράγματα:
Τὴν ἐθνικὴ καὶ φυλετικὴ ταυτότητα τῶν Βισαλτῶν...
καὶ τὴν πολιτικὴ ὑπαγωγὴ τῆς χώρας τους.
Αὐτὸς ὁ διαχωρισμὸς εἶναι σημαντικὸς γιὰ νὰ καταλάβουμε τὴν ἱστορία χωρὶς ἀναχρονισμούς.
— Ο ΒΙΣΑΛΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΜΥΘΟΣ
Καὶ τώρα...
ἀφήνουμε γιὰ λίγο τὴν ἱστορία...
καὶ περνοῦμε στὸν μῦθο.
Γιατί ἡ ὀνομασία Βισαλτία συνδέθηκε καὶ μὲ ἕναν μυθικὸ πρόγονο.
Ὁ Βισάλτης παρουσιάζεται στὴν ἑλληνικὴ μυθολογικὴ παράδοση ὡς υἱὸς τοῦ Ἡλίου καὶ τῆς Γῆς.
Καὶ ἀπὸ τὸ ὄνομά του συνδέθηκε ἡ χώρα μὲ τὴ Βισαλτία.
Ὁ Βισάλτης εἶχε θυγατέρα τὴ Θεοφανώ.
Καὶ ἐδῶ ἡ παράδοση γίνεται ἀκόμη πιὸ παράξενη.
Ἡ Θεοφανώ ἦταν περίφημη γιὰ τὴν ὀμορφιά της.
Πολλοὶ μνηστῆρες τὴν ἐπεδίωκαν.
Ὁ Ποσειδῶν, σύμφωνα μὲ τὴν παράδοση ποὺ διέσωσε ὁ Ὑγῖνος, τὴν ἁρπάζει καὶ τὴ μεταφέρει σὲ νησί.
Καὶ ἐκεῖ...
ὁ θεὸς μεταμορφώνει τὴ Θεοφανὼ σὲ προβατίνα...
Ἀπὸ τὴν ἕνωσή τους γεννιέται ὁ θαυμαστὸς κριός...
ὁ κριὸς μὲ τὸ χρυσόμαλλο δέρας.
Αὐτὸς ὁ ἴδιος κριὸς θὰ μεταφέρει ἀργότερα τὸν Φρίξο πρὸς τὴν Κολχίδα.
Καὶ τὸ δέρας του...
θὰ γίνει ὁ στόχος τῆς μεγαλύτερης ἀποστολῆς τῶν Ἀργοναυτῶν.
Ἔτσι, ἡ Βισαλτία...
ἀπὸ τὴν ἱστορία...
περνᾷ στὴ μυθολογία.
ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΜΙΛΟΥΝ
[ΠΑΠΥΡΟΣ. ΠΡΟΣΩΠΑ ἩΡΟΔΟΤΟΥ – ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ.]
Ὁ λαός αὐτὸς, ἐκτὸς ἀπὸ τον Ἡρόδοτο, ἀναφέρεται καὶ ἀπὸ τον Θουκυδίδη, τον Διόδωρο, τον Πλίνιο καὶ τον Πλούταρχο.
Δὲν γνωρίζουμε τοὺς Βισάλτες μόνο ἀπὸ μεταγενέστερες ἀφηγήσεις.
Τὸ ὄνομά τους βρίσκεται στὶς ἀρχαῖες πηγές.
Ὁ Ἡρόδοτος τοὺς μνημονεύει στὴν περιγραφὴ τῆς περιοχῆς τοῦ Στρυμόνα...
καὶ ἀργότερα ἀφηγείται τὴν ἱστορία τοῦ βασιλιᾶ τους.
Ὁ Θουκυδίδης τοὺς τοποθετεῖ στὸν πολιτικὸ χῶρο τῆς Μακεδονίας κατὰ τὴν ἐποχή του.
Ὁ Πλούταρχος μιλεῖ γιὰ τοὺς Βισάλτες ὅταν περιγράφει τὴν πολιτικὴ τοῦ Περικλέους.
Καὶ ὁ Πλίνιος ὁ Πρεσβύτερος καταγράφει τοὺς Βισάλτες μεταξὺ τῶν λαῶν τῆς περιοχῆς τοῦ Στρυμόνα.
Ἄρα...
δὲν ἔχουμε ἕναν λαὸ ποὺ γεννήθηκε ἀπὸ ἕναν νεώτερο θρύλο.
Ἔχουμε ἕναν λαὸ ποὺ ἀπαντᾷ στὴν ἀρχαία γραμματεία.
Καὶ ἔχουμε ταυτόχρονα...
ἕναν μῦθο ποὺ συνέδεσε τὸ ὄνομά του μὲ τὸν Ἥλιο, τὴ Γῆ, τὴ Θεοφανώ καὶ τὸ Χρυσόμαλλον Δέρας.
ΟΙ ΒΙΣΑΛΤΕΣ ΚΑΙ Ο ΞΕΡΞΗΣ
Καὶ τώρα φτάνουμε στὴν πιὸ συγκλονιστικὴ σελίδα τῆς ἱστορίας τους.
480 π.Χ.
Ὁ Ξέρξης ἐκστρατεύει ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος.
Ἡ περσικὴ στρατιὰ διασχίζει τὴ Θράκη.
Προχωρεῖ πρὸς τὸν Στρυμόνα.
Καὶ τότε...
ὁ Ἡρόδοτος ἀναφέρει κάτι συγκλονιστικό.
Ὁ βασιλεὺς τῶν Βισαλτέων...
ὁ ἄρχων τῆς χώρας τῆς Κρηστωνίας...
δὲν ἤθελε ἑκούσια νὰ ὑποταχθεῖ στὸν Ξέρξη.
Δὲν ἀκολούθησε τὸν περσικὸ στρατό.
Ἀντὶ γι’ αὐτό...
κατέφυγε στὰ ὄρη τῆς Ροδόπης.
Καὶ πρὶν φύγει...
ἔδωσε ἐντολὴ στοὺς γιούς του.
Νὰ μὴν ἐκστρατεύσουν κατὰ τῆς Ἑλλάδος.
Νὰ μὴν βαδίσουν μὲ τοὺς Πέρσες.
Νὰ μὴν πολεμήσουν ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων.
Ἀλλὰ οἱ γιοί του...
δὲν ὑπάκουσαν.
Ἡρόδοτος λέει ὅτι ἢ περιφρόνησαν τὴν ἐντολὴ τοῦ πατέρα τους...
ἢ θέλησαν νὰ δοῦν τὸν πόλεμο.
Καὶ ἔτσι...
ἀκολούθησαν τὸν περσικὸ στρατό.
[ΠΕΡΣΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ
Ἕξι γιοί.
Ἕξι νέοι ἄνδρες.
Μέσα στὴ μεγαλύτερη στρατιωτικὴ ἐπιχείρηση ποὺ εἶχε γνωρίσει μέχρι τότε ὁ ἑλληνικὸς κόσμος.
Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
Ὁ περσικὸς στρατὸς ὑποχωρεῖ.
Ἡ ἐκστρατεία τοῦ Ξέρξη ἔχει ἀποτύχει νὰ κατακτήσει τὴν Ἑλλάδα.
Καὶ τότε...
ὁ βασιλεὺς τῶν Βισαλτέων ἐπιστρέφει.
Καὶ βρίσκει τοὺς γιούς του...
ζωντανούς.
Σώους.
Ἀβλαβεῖς.
Ἐδῶ ὁ Ἡρόδοτος δὲν μᾶς δίνει μία πράξη συμφιλίωσης.
Μᾶς δίνει μία πράξη φρίκης.
Ὁ πατέρας...
ἐξώρυξε τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τῶν ἕξι υἱῶν του.
ἀλλὰ ἐκ τιμῆς.».
Μόνο τὴ σκιά.
Μόνο τὸ βλέμμα τοῦ βασιλιᾶ.
Μόνο τὴ φωτιά.
Καὶ τὴ σιωπή.
Ἡ ἀρχαία πηγὴ δὲν λέει ὅτι τὸ ἔκανε «ἀπὸ τιμή».
Αὐτὸ εἶναι ἑρμηνεία.
Αὐτὸ ποὺ γνωρίζουμε εἶναι ὅτι ὁ Ἡρόδοτος παρουσιάζει τὴν πράξη ὡς ἔργο ὑπερβολικὰ σκληρό.
Καὶ ἐδῶ βρίσκεται ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ σκοτεινὰ παράδοξα τῆς ἀρχαίας ἱστορίας:
Ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἀρνήθηκε νὰ ἀκολουθήσει τὸν Ξέρξη...
τιμώρησε μὲ ἀκραία σκληρότητα τὰ ἴδια του τὰ παιδιά.
— Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
Ὁ χρόνος ὅμως προχωροῦσε.
Καὶ ἡ Βισαλτία μπῆκε σταδιακὰ στὸ πολιτικὸ πλαίσιο τοῦ μακεδονικοῦ βασιλείου.
Ὁ Θουκυδίδης, μιλώντας γιὰ τὴν ἐπέκταση τῶν Μακεδόνων, ἀναφέρει ὅτι ὁ μακεδονικὸς βασιλικὸς οἶκος εἶχε ὑποτάξει καὶ τὴ Βισαλτία.
ἡ Βισαλτία κατακτήθηκε ἀπὸ τον Ἀλέξανδρο τον Α’.
Ἡ ἀκριβὴς χρονολόγηση τῆς ἐνσωμάτωσης δὲν πρέπει νὰ παρουσιάζεται ὡς ἀπολύτως βέβαιη.
Ἡ παράδοση ποὺ κυκλοφορεῖ συχνὰ μιλεῖ γιὰ τὸ 479 π.Χ.
Ὅμως οἱ πηγὲς καὶ τὰ νομισματικὰ δεδομένα ἐπιτρέπουν πιὸ προσεκτικὴ χρονολόγηση.
Ἐκεῖνο ποὺ γνωρίζουμε εἶναι ὅτι πρὶν ἀπὸ τὸν Πελοποννησιακὸ πόλεμο...
ἡ Βισαλτία βρισκόταν ἤδη μέσα στὴ σφαῖρα τοῦ μακεδονικοῦ βασιλείου.
Καὶ ἡ χώρα της ἦταν πολὺτιμη.
Γῆ.
Δρόμοι.
Πόλεις.
Καὶ κυρίως...
πλούτος.
— ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΒΙΣΑΛΤΕΣ
Τὸ ἐνδιαφέρον τῶν Ἀθηναίων γιὰ τὴν περιοχὴ δὲν ἦταν τυχαῖο.
Ὁ Στρυμόνας ἦταν ζωτικὸς δρόμος.
Ἡ ξυλεία τῆς περιοχῆς ἦταν πολὺτιμη.
Καὶ ἡ θέση της ἦταν στρατηγική.
Ἀργότερα ὁ Περικλῆς
Ὁ Πλούταρχος, στὸν Βίο τοῦ Περικλέους, γράφει ἔστειλε 1000 Ἀθηναίους ἀποίκους, οἱ ὁποῖοι συνέβαλαν πολύ στὸν ἐκπολιτισμό των Βισαλτῶν.
«μετὰ τῶν Βισαλτῶν».
Δὲν χρειάζεται νὰ ποῦμε ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι «ἐκπολίτισαν» τοὺς Βισάλτες.
Ἡ πηγὴ δὲν τὸ λέει.
Ἡ παρουσία τους ὅμως δείχνει κάτι σημαντικό:
ὅτι ἡ περιοχὴ εἶχε τεράστια πολιτικὴ καὶ στρατηγικὴ σημασία.
Καὶ γιὰ τοὺς Ἀθηναίους...
καὶ γιὰ τοὺς Μακεδόνες.
— Η ΠΥΔΝΑ
Καὶ φτάνουμε στὸ τελευταῖο μεγάλο κεφάλαιο.
168 π.Χ.
Ἡ Μακεδονία βρίσκεται ἀντιμέτωπη μὲ τὴ Ρώμη.
Βασιλεὺς εἶναι ὁ Περσεύς.
Καὶ ἡ τελικὴ σύγκρουση θὰ δοθεῖ στὴν Πύδνα.
Ἡ μάχη τῆς Πύδνας θὰ σημάνει τὸ τέλος τοῦ μακεδονικοῦ βασιλείου.
Ὁ ρωμαϊκὸς στρατὸς τοῦ Αἰμιλίου Παύλου συγκρούεται μὲ τὸν στρατὸ τοῦ Περσέως.
Ἡ μακεδονικὴ φάλαγγα ἀρχικὰ φαίνεται ἀκατάβλητη.
Ἀλλὰ τὸ ἀνώμαλο ἔδαφος...
οἱ διασπάσεις τῶν γραμμῶν...
καὶ ἡ ρωμαϊκὴ τακτικὴ...
μετατρέπουν τὴ μάχη.
Καὶ ἡ Μακεδονία ἡττᾶται.
Ὁ Περσεὺς ἀποσύρεται.
Καὶ ἡ παλαιὰ τάξη πραγμάτων καταρρέει.
Στὴν παράδοση τῆς περιοχῆς, οἱ Βισάλτες παρουσιάζονται ὡς ἄνδρες ποὺ πολέμησαν στὸ πλευρὸ τοῦ Περσέως καὶ διακρίθηκαν γιὰ τὴν ἀνδρεία τους.
Τόσο πολύ διακρίθηκαν γιὰ την ἀνδρεία τους,
Ἡ ἀκριβὴς λεπτομέρεια αὐτὴ πρέπει νὰ ἀποδίδεται μὲ προσοχή, ἐπειδὴ οἱ σωζόμενες ἀρχαῖες διηγήσεις γιὰ τὴν Πύδνα εἶναι ἐλλιπεῖς.
Ἀλλὰ ἡ παρουσία Βισαλτῶν στὸν κόσμο τῆς μακεδονικῆς στρατιωτικῆς ἱστορίας εἶναι μέρος τῆς μεταγενέστερης παράδοσης γιὰ τὴν περιοχή.
— Η ΠΤΩΣΗ
Καὶ τώρα...
ἡ ἱστορία σιωπᾷ.
Τὸ μακεδονικὸ βασίλειο ἔχει καταρρεύσει.
Ἡ Ρώμη ἀναλαμβάνει τὸν ἔλεγχο.
Καὶ λίγα χρόνια ἀργότερα...
ἡ Μακεδονία διαιρεῖται σὲ τέσσερις διοικητικὲς περιοχές.
Ἡ χώρα τῶν Βισαλτῶν περιλαμβάνεται στὴν πρώτη μερίδα.
Οἱ Βισάλτες ὅμως δὲν ἐξαφανίζονται ἀπὸ μία μέρα στὴν ἄλλη.
Αὐτὸ εἶναι σημαντικό.
Οἱ λαοὶ δὲν χάνονται ὅπως σβήνει μία φωτιά.
Ἀφομοιώνονται.
Μετακινοῦνται.
Ἀλλάζουν πολιτικὴ ταυτότητα.
Ἀλλάζουν γλώσσα καὶ ἔθιμα.
Καὶ τελικὰ...
τὸ παλαιὸ ὄνομα μένει κυρίως μέσα στὰ κείμενα.
— ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ
Σήμερα...
ὅταν περπατᾷς στὴ γῆ τῆς Βισαλτίας...
δὲν βλέπεις τοὺς πολεμιστές.
Δὲν ἀκούς τὶς κραυγὲς τῶν μαχῶν.
Δὲν βλέπεις τὰ βασιλικὰ ἀνάκτορα.
Μένει ὁ ποταμός.
Μένουν τὰ βουνά.
Μένει ἡ γῆ.
Καὶ μένει...
ἕνα ὄνομα.
Βισαλτία.
Ἕνας λαὸς ποὺ οἱ ἀρχαῖοι συγγραφεῖς γνώριζαν...
ἕνας λαὸς ποὺ βρέθηκε ἀνάμεσα στὴ Θράκη καὶ τὴ Μακεδονία...
ἕνας λαὸς ποὺ συνδέθηκε μὲ τὸν Στρυμόνα...
ἕνας λαὸς ποὺ πέρασε μέσα ἀπὸ πολέμους, βασίλεια καὶ αὐτοκρατορίες.
Καὶ μαζί του...
ἕνας μῦθος.
Ὁ Βισάλτης.
Ἡ Θεοφανώ.
Ὁ Ποσειδῶν.
Καὶ ὁ χρυσαφένιος κριὸς...
ποὺ θὰ ὁδηγήσει τὸν Φρίξο στὴν Κολχίδα.
Ἴσως αὐτὸ νὰ εἶναι τὸ πιὸ παράξενο πράγμα μὲ τοὺς λησμονημένους λαούς.
Δὲν χάνονται πάντοτε.
Μερικὲς φορὲς...
μένουν στὴ γῆ.
Μερικὲς φορὲς...
μένουν στὰ βιβλία.
Καὶ μερικὲς φορὲς...
μεταμορφώνονται σὲ μῦθο.
Αὐτοὶ ἦταν οἱ Βισάλτες.
Οἱ ἄνθρωποι τοῦ Στρυμόνα.
Ἕνας λαὸς ποὺ ἡ ἱστορία δὲν κατόρθωσε νὰ σβήσει ἐντελῶς.
«ΒΙΣΑΛΤΕΣ — Ο ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΟΣ ΛΑΟΣ ΤΟΥ ΣΤΡΥΜΟΝΑ»
Ἐὰν θέλετε νὰ συνεχίσουμε τὸ ταξίδι στὶς ξεχασμένες σελίδες τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος...
ἐγγραφεῖτε στὸ κανάλι...
καὶ ἀκολουθῆστε μας.
Γιατί πίσω ἀπὸ κάθε ξεχασμένο ὄνομα...
κρύβεται μία ἱστορία.
