Πελασγοὶ Οἱ παλαιότεροι κάτοικοι της Ἀρχαίας Ἑλλάδας
: Ψίθυροι της Πρώτης Γης
Πελασγοί – Οἱ Παλαιότεροι Κάτοικοι τῆς Ἀρχαίας Ἑλλάδας; Ἡ Ἀλήθεια Πίσω ἀπὸ τὸ Μυστήριο
Εἰσαγωγή
Πρὶν ἀπὸ τοὺς Μυκηναίους… πρὶν ἀπὸ τοὺς Δωριεῖς… ἀκόμη καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν Ὁμηρικῶν ἡρώων, ἕνας λαὸς φαίνεται νὰ κυριαρχοῦσε στὸν ἑλλαδικὸ χώρο.
Οἱ Πελασγοί.
Ποιοὶ ἦταν;
Ἀπὸ ποῦ ἦρθαν;
Καὶ γιατί οἱ ἀρχαῖοι τοὺς θεωροῦσαν τόσο παλιούς, ὥστε ἡ μνήμη τους νὰ χάνεται στὰ βάθη τῆς προϊστορία
Ἦταν ἄραγε οἱ πρῶτοι Ἕλληνες;
Ἦταν ἕνας ξεχωριστὸς λαός;
Ἢ μὴπως τὸ ὄνομά τους χρησιμοποιήθηκε γιὰ νὰ περιγράψει ὅλους τοὺς προϊστορικοὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδας;
Γιατί ὁ Ὅμηρος, ὁ Ἡρόδοτος, ὁ Θουκυδίδης, ὁ Στράβων καὶ δεκάδες ἄλλοι ἀρχαῖοι συγγραφεῖς μιλούν γι' αὐτούς;
Καὶ γιατί τὸ μυστήριό τους παραμένει ἀνεξιχνίαστο μέχρι σήμερα;
Στὸ σημερινὸ βίντεο θὰ ταξιδέψουμε χιλιάδες χρόνια πίσω, στὴν ἐποχὴ ποὺ ἡ Ἑλλάδα δὲν ὀνομαζόταν ἀκόμη Ἑλλάδα.
Ἀπὸ ποῦ ἦρθαν;
Καὶ γιατί οἱ ἀρχαῖοι τοὺς θεωροῦσαν τόσο παλιούς, ὥστε ἡ μνήμη τους νὰ χάνεται στὰ βάθη τῆς προϊστορία
Ἦταν ἕνας ξεχωριστὸς λαός;
Ἢ μὴπως τὸ ὄνομά τους χρησιμοποιήθηκε γιὰ νὰ περιγράψει ὅλους τοὺς προϊστορικοὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδας;
Γιατί ὁ Ὅμηρος, ὁ Ἡρόδοτος, ὁ Θουκυδίδης, ὁ Στράβων καὶ δεκάδες ἄλλοι ἀρχαῖοι συγγραφεῖς μιλούν γι' αὐτούς;
Εἰσαγωγή
🎬 Μέρος 1ο: Τ
Πριν από τους Θεούς του Ολύμπου, πριν από τον Αγαμέμνονα και τον Αχιλλέα, πριν καν η λέξη «Ελλάς» αποκτήσει τη σημασία της… υπήρχαν εκείνοι. Οι άνθρωποι που γεννήθηκαν από την ίδια τη γη. Οι Πελασγοί.
Ὁ Ὅμηρος τοὺς ἀναφέρει στὴν Ἰλιάδα τόσο στὴ Θεσσαλία ὅσο καὶ στὴν Τροία.
Ο Όμηρος τους αποκάλεσε «δίουblog», δηλαδή θεϊκούς. Ο Ηρόδοτος είδε στα μάτια τους τις ρίζες της ίδιας της ελληνικής γλώσσας και θρησκείας. Ήταν οι «αυτόχθονες» – αυτοί που φύτρωσαν από το μαύρο χώμα, όπως οι βελανιδιές της Δωδώνης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
Ποιοὶ ἦταν οἱ Πελασγοί;
Σχεδὸν κάθε ἀρχαῖος συγγραφέας συμφωνεῖ σὲ ἕνα σημείο.
Οἱ Πελασγοὶ θεωροῦνταν πανάρχαιος λαός.
Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ παρουσία τους θεωροῦνταν πανάρχαια ἤδη στὴν ἐποχὴ ποὺ γράφτηκαν τὰ Ὁμηρικὰ ἔπη.
Ὁ Θουκυδίδης γράφει:
«Πρὶν ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες, ἡ χώρα κατοικοῦταν ἀπὸ διάφορα φύλα.»
Ἀνάμεσά τους ξεχωρίζουν οἱ Πελασγοί.
Σχεδὸν κάθε ἀρχαῖος συγγραφέας συμφωνεῖ σὲ ἕνα σημείο.
Σκηνή 2: Η Γλώσσα των Βράχων και της Θάλασσας
Δεν μας άφησαν γραπτά κείμενα. Δεν ξέρουμε πώς ακουγόταν η φωνή τους. Κι όμως, μας άφησαν το όνομά τους χαραγμένο στο ίδιο το τοπίο.
Στην οθόνη εμφανίζονται λέξεις με κομψά γράμματα:Κόρινθος
Παρνασσός
Λάρισα
Όπου υπάρχει η κατάληξη -νθος ή -σσος, εκεί κρύβεται η ανάσα των Πελασγών. «Λάρισα» για εκείνους σήμαινε οχυρωμένος λόφος, ακρόπολη. Κάθε φορά που προφέρουμε αυτές τις λέξεις, μιλάμε τη γλώσσα τους.
Το ὄνομα Πελασγοί χρησιμοποιοῦνταν ἀποκλειστικά ἀπὸ τοὐς ἀρχαίους Ἕλληνες συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι Ἀναφέρονταν στοὺς πληθυσμούς αὐτούς ποὺ θεωροῦσαν προγόνους τῶν Ἑλλήνων... ἡ "προελληνικούς". Κάποιοι,
Κόρινθος
Παρνασσός
Λάρισα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Ἀπὸ ποῦ προέρχεται τὸ ὄνομα;
Ἡ προέλευση τοῦ ὀνόματος παραμένει ἄγνωστη.
Ὑπάρχουν διάφορες θεωρίες.
Μερικοὶ γλωσσολόγοι θεωροῦν ὅτι συνδέεται μὲ τὴ λέξη πέλαγος, δηλαδή «θάλασσα».
Ἄλλοι πιστεύουν ὅτι σημαίνει:
«οἱ κάτοικοι τῆς πεδιάδας».
Καμία θεωρία δὲν θεωρεῖται βέβαιη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
Ποῦ κατοικοῦσαν;
Οἱ μαρτυρίες τοὺς τοποθετοῦν σχεδὸν παντοῦ.
• Θεσσαλία
• Ἤπειρο
• Βοιωτία
• Ἀττική
• Πελοπόννησο
• Λῆμνο
• Σαμοθράκη
• Κρήτη
• Παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας
Αὐτὸ δείχνει ὅτι τὸ ὄνομα «Πελασγοί» πιθανὸν χρησιμοποιήθηκε γιὰ περισσότερες ἀπὸ μία φυλές.
3: Η Κληρονομιά
Ήταν τροφοί της γης. Έμαθαν στους μεταγενέστερους πώς να καλλιεργούν το σιτάρι, πώς να εξημερώνουν τα ζώα, πώς να χτίζουν πόλεις εκεί που υπήρχαν μόνο βράχια. Δεν εξαφανίστηκαν ποτέ. Απλώς... αφομοιώθηκαν. Έγιναν το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίστηκε ο χρυσός αιώνας της Ελλάδας.
Οι Πελασγοί δεν είναι μια χαμένη φυλή της ιστορίας. Είναι η πρώτη σελίδα του βιβλίου μας.
(Fade to Black
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
Τί λέει ὁ Ἡρόδοτος;
Ὁ Ἡρόδοτος εἶναι μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες πηγές.
Γράφει ὅτι:
Οἱ Πελασγοὶ κατοικοῦσαν τὴν Ἑλλάδα πρὶν ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες.
Ἀναφέρει ἐπίσης ὅτι μιλοῦσαν διαφορετικὴ γλώσσα.
Ὅμως προσθέτει κάτι ἐνδιαφέρον.
Πολλοὶ Πελασγοὶ ἀργότερα ἔγιναν Ἕλληνες, ὑιοθετῶντας τὴ γλῶσσα καὶ τὸν πολιτισμό τους.
Τί λέει ἡ σύγχρονη ἀρχαιολογία;
Ἐδῶ ἀρχίζει ἡ δυσκολία.
Μέχρι σήμερα δὲν ἔχει βρεθεῖ:
κανένα κράτος,
κανένα βασίλειο,
κανένα ἀνάκτορο,
ποὺ νὰ μπορεῖ νὰ ταυτοποιηθεῖ μὲ βεβαιότητα ὡς πελασγικό.
Οἱ περισσότεροι ἀρχαιολόγοι θεωροῦν ὅτι:
«Πελασγοί» ἦταν γενικὴ ὀνομασία διαφόρων προελληνικῶν πληθυσμῶν.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Ἦταν Ἕλληνες;
Ηταν ξεχωριστὸς λαός.
Ἐδῶ οἱ ἀπόψεις διχάζονται.
Πρώτη θεωρία
Οἱ Πελασγοὶ ἦταν προελληνικὸς λαός.
Ἡ γλῶσσα τους δὲν ἦταν ἑλληνική.
Ἀργότερα ἀφομοιώθηκαν.
Δεύτερη θεωρία
Ἦταν πανάρχαιοι Ἕλληνες.
Οἱ μεταγενέστεροι συγγραφεῖς τοὺς ξεχώρισαν μόνο χρονικά.
Τρίτη θεωρία
Δὲν ἦταν συγκεκριμένος λαός.
Τὸ ὄνομα χρησιμοποιήθηκε γιὰ πολλοὺς διαφορετικοὺς προϊστορικοὺς πληθυσμούς.
Αὐτὴ εἶναι σήμερα μία ἀπὸ τὶς πλέον διαδεδομένες ἐπιστημονικὲς προσεγγίσεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Τὰ Κυκλώπεια Τείχη
Πολλὲς ἀρχαῖες παραδόσεις ἀποδίδουν στοὺς Πελασγοὺς τὴν κατασκευὴ τεράστιων λίθινων τειχῶν.
Οἱ μεταγενέστεροι Ἕλληνες πίστευαν ὅτι τέτοια ἔργα μόνο Γίγαντες ἢ Κύκλωπες μποροῦσαν νὰ χτίσουν.
Γι' αὐτὸ καὶ ὀνομάστηκαν:
Κυκλώπεια Τείχη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8
Πολλοὶ ἐρευνητὲς πιστεύουν ὅτι οἱ Πελασγοὶ λάτρευαν:
τὴ Μητέρα Γῆ,
θεότητες τῆς γονιμότητας,
πηγές,
σπήλαια,
ἱερὰ βουνά.
Ἀρκετὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα πέρασαν ἀργότερα στὴν ἑλληνικὴ θρησκεία.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9
Οἱ Πελασγοὶ στὴν παράδοση
Οἱ τραγικοὶ ποιητὲς μνημονεύουν τὸν βασιλιά Πελασγό, γενάρχη τοῦ λαοῦ.
Σύμφωνα μὲ τὴ μυθολογία,
γεννήθηκε ἀπὸ τὴ Γῆ.
Ἡ συμβολικὴ αὐτὴ καταγωγὴ δείχνει τὴν πίστη ὅτι οἱ Πελασγοὶ θεωροῦνταν αὐτόχθονες.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10
Τί γνωρίζουμε σήμερα;
Ἡ σύγχρονη γενετικὴ δείχνει μεγάλη συνέχεια πληθυσμῶν στὸν αἰγαιακὸ χώρο ἀπὸ τὴ Νεολιθικὴ ἐποχή μέχρι σήμερα. Ὅμως δὲν μπορεῖ νὰ ταυτοποιήσει ἕναν συγκεκριμένο «πελασγικὸ» πληθυσμό. Οἱ γενετικὲς μελέτες ἐξετάζουν βιολογικὲς συγγένειες, ὄχι ἐθνικὲς ἢ γλωσσικὲς ταυτότητες.
📖 Μέρος 2ο: Το Ιστορικό Κείμενο
Πελασγοί: Οι Σιωπηλοί Θεμελιωτές του Ελληνικού Πολιτισμού
Όταν αναζητά κανείς τις απαρχές του ελληνικού πολιτισμού, το μυαλό του πηγαίνει αυτόματα στους Μυκηναίους, τους Μινωίτες ή τους κλασικούς Αθηναίους. Ωστόσο, κάτω από τα στρώματα των ένδοξων αυτών πολιτισμών, κρύβεται ένα βαθύ, μυστηριώδες υπόστρωμα: οι Πελασγοί.
Οἱ συνεχεῖς ἐπεξεργασίες τῶν Ἑλληνικῶν παραδόσεων καὶ μύθων καθιστοῦν δύσκολο το διαχωρισμό σαφῶν "ἀναμνήσεων Ἱστορικῶν γεγονότων" καὶ μυθοπλασίας ὅσον ἀφορᾶ τις πληροφορίες ποὺ δίνουν οἱ ''ἀρχαίοι συγγραφεῖς γιὰ τους Πελασγούς
Ποιοι ήταν και από πού προήλθαν;
Η λέξη «Πελασγός» συνδέεται από πολλούς γλωσσολόγους με τη λέξη πέλαγος, υποδηλώνοντας ίσως έναν λαό της θάλασσας ή των παραλίων. Για τους αρχαίους, όμως, ο πρώτος Πελασγός γεννήθηκε κατευθείαν από τη γη της Αρκαδίας.
Γεωγραφικά, ίχνη τους εντοπίζονται παντού:
Στη Θεσσαλία (η οποία ονομαζόταν «Πελασγικόν Άργος»).
Στην Ήπειρο, όπου ίδรυσαν το πανάρχαιο μαντείο της Δωδώνης.
Στην Αττική και την Κρήτη, όπου ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει ρητά τους «δίους Πελασγούς» ανάμεσα στους κατοίκους του νησιού.
Οἱ παλαιότεροι κάτοικοι της Ἑλλάδας ὀνομάστηκαν Πελαργοί, ὅπως κι ὅλες οἱ φυλές πού κατοίκησαν στὴν Ἑλλάδα τα προϊστορικά χρόνια. Ὁ Στράβων ἀναφέρει ὅτι ἡ φυλή τῶν Πελασγῶν κατοικοῦσε στὴ θεσσαλική περιοχή ποὺ λεγόταν Πελασγικό Ἄργος κι ἀργότερα ὀνομάστηκε Πελασγιῶτιδα.- Γενάρχης τῶν Πελασγῶν ἀναφέρεται ὁ Πελασγός. Με το ὄνομα του συνδέθηκαν πολυάριθμοι θρῦλοι καὶ παραδόσεις.Σύμφωνα με μία ἀπ’ αὐτὲς, ὁ Πελασγός ἦταν ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ποὺ ἀναδύθηκε ἀπ’ τὴ γῆ κι ἔγινε ἔτσι γενάρχης τῶν ἀνθρώπων. Στὴν Ἀρκαδία, ὅπου ὑπῆρχε αὐτὴ ἡ παράδοση, πίστευαν ὅτι υἰός του Πελασγοῦ ἀπὸ τὴ νύμφη Κυλλήνη, ἦταν ὁ Λυκάων, ὁ μυθικός βασιλέας της Ἀρκαδίας. Αὐτὴ ὀνομάστηκε στὴν ἀρχὴ Πελασγία, ἀπὸ το ὄνομα του γενάρχη της.Ὁ Πελασγός ἀναφερόταν καὶ ὥς ἱδρυτής του Ἀργοὺς της Πελοποννήσου, γιὸς του Ἀγήνορα καὶ πατέρας της Λάρισας.Σύμφωνα με ἄλλη πηγή ἦταν υἱός του Ποσειδῶνα καὶ της νύμφης Λάρισας, ἀδελφὸς του Ἀχαιοῦ καὶ του Φθίου.Ἄλλες παραδόσεις ἀναφέρουν ὅτι ἦταν ὁ μυθικός γενάρχης τῶν Πελασγῶν της Θεσσαλίας ἡ ὅτι ἦταν γιὸς του Αἰρέστορα κι ἐγγονὸς του Ἔκβασου, οἰκιστή της Παρρησίας, στὴν Ἀρκαδία.
Ἡ Γλωσσικὴ καὶ Πολιτισμικὴ Ἐπιβίωση
Ἂν καὶ ἡ πελασγικὴ γλῶσσα χάθηκε, ἄφησε πίσω της ἀνεξίτηλα σημάδια. Λέξεις ποὺ συνδέονται μὲ τὴ φύση, τὴ θάλασσα καὶ τὴν ἀρχιτεκτονικὴ καὶ δὲν ἔχουν ἰνδοευρωπαϊκὴ ρίζα, θεωροῦνται πελασγικές. Κάθε φορὰ ποὺ προφέρουμε λέξεις ὅπως θάλασσα, νῆσος, βασιλεύς, ἢ τοπωνύμια ὅπως Ἰλισὸς καὶ Κνωσός, χρησιμοποιοῦμε τὴν κληρονομιὰ αὐτῶν τῶν πρώτων κατοίκων.
Ἐπιπλέον, οἱ Πελασγοὶ ἦταν δεινοὶ χτίστες. Οἱ μεταγενέστεροι Ἕλληνες, βλέποντας τὰ τεράστια τείχη ποὺ ἄφησαν πίσω τους (ὅπως στὴν Ἀκρόπολη τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου ἕνα τμῆμα ὀνομαζόταν «Πελασγικὸν τεῖχος»), πίστευαν ὅτι μόνο Κύκλωπες θὰ μποροῦσαν νὰ τὰ εἶχαν σηκώσει.
Τὸ Τέλος καὶ ἡ Ἀφομοίωση
Οἱ Πελασγοὶ δὲν ἐξοντώθηκαν ἀπὸ τοὺς μετέπειτα Ἕλληνες· ἀφομοιώθηκαν. Ὁ Ἡρόδοτος ἀναφέρει χαρακτηριστικὰ ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι ἦταν οὐσιαστικὰ Πελασγοὶ ποὺ «μεταβλήθηκαν» σὲ Ἕλληνες, υἱοθετῶντας τὴ νέα γλῶσσα καὶ ἐξελίσσοντας τὸν πολιτισμό τους.
Οἱ Πελασγοὶ ἀποτελοῦν τὸν συνδετικὸ κρίκο ἀνάμεσα στὴν ἄγρια προϊστορία καὶ τὴν αὐγὴ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ. Εἶναι οἱ σιωπηλοὶ γίγαντες πάνω στοὺς ὤμους τῶν ὁποίων στάθηκε ἡ Ἀρχαία Ἑλλάδα.ν συγκεκριμένο λὰὸ παραμένει ἀνοικτὸ ζήτημα.
Ἐπίλογος
«Ἴσως οἱ Πελασγοὶ νὰ μὴν ἦταν ἕνας μόνο λαός.
Ἴσως τὸ ὄνομά τους νὰ διασώζει τὴ μνήμη πολλῶν διαφορετικῶν πληθυσμῶν ποὺ ἔζησαν στὸ Αἰγαῖο πρὶν ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ ἐποχή.
Ἕνα πράγμα ὅμως εἶναι βέβαιο.
Οἱ Πελασγοὶ ἔμειναν στὴ μνήμη τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων ὡς ἕνας λαὸς τόσο παλιός, ὥστε ἡ ἀρχὴ τῆς ἱστορίας του χάνεται μέσα στὴν ὁμίχλη τῆς προϊστορίας.
Καὶ ἴσως αὐτὸ νὰ εἶναι τὸ μεγαλύτερο μυστήριο ἀπὸ ὅλα…»
Οἱ Πελασγοὶ εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα μυστήρια τῆς ἀρχαίας ἱστορίας.
Ἦταν οἱ πρῶτοι κάτοικοι τῆς Ἑλλάδας;
Ἦταν οἱ πρόγονοι τῶν Ἑλλήνων;
Ἢ ἦταν ἕνα συλλογικὸ ὄνομα γιὰ πολλοὺς πανάρχαιους λαούς ποὺ κατοικοῦσαν στὸν αἰγαιακὸ χώρο;
Ἡ ἀλήθεια πιθανότατα βρίσκεται κάπου ἀνάμεσα στὴν ἀρχαιολογία, τὴ γλωσσολογία καὶ τὶς μαρτυρίες τῶν ἀρχαίων συγγραφέων.
Ἴσως νὰ μὴ μάθουμε ποτὲ μὲ βεβαιότητα ποιοὶ ἀκριβῶς ἦταν. Ὅμως ἡ παρουσία τους στὴ συλλογικὴ μνήμη τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων δείχνει ὅτι θεωροῦνταν οἱ πανάρχαιοι κάτοικοι τῆς γῆς ποὺ ἀργότερα ὀνομάστηκε Ἑλλάδα.
#Πελασγοί #Ιστορία #ΑρχαίαΕλλάδα #Προέλληνες #Αρχαιολογία #ΕΛ_SOL_DA_TOS #Μυστήρια #Προϊστορία #Ελλάδα #AncientGreece #History #HistoryChannel
